Polskie prawo spadkowe opiera się na fundamentalnej zasadzie ochrony swobody testowania oraz poszanowania autonomii woli spadkodawcy. Z tego powodu Kodeks cywilny wprowadza kategoryczny zakaz zawierania umów o spadek po osobie żyjącej. Rozwiązanie to ma na celu zapobieganie sytuacjom moralnie dwuznacznym, w których potencjalne korzyści majątkowe jednej ze stron byłyby uzależnione od śmierci innej osoby. Od tej rygorystycznej reguły ustawodawca przewidział jednak ważny wyjątek, a także szczegółowo uregulował kwestię dysponowania spadkiem lub udziałem w spadku już po otwarciu spadku.
Instytucję zakazu umów o spadek po osobie żyjącej statuuje jednoznacznie przepis art. 1047 Kodeksu cywilnego, uznając wszelkie tego typu czynności prawne za nieważne z mocy prawa. Sankcja ta dotyczy zarówno zobowiązań do powołania określonej osoby do spadku w przyszłym testamencie, jak i umów, w których potencjalny spadkobierca rozporządza oczekiwanym udziałem spadkowym jeszcze za życia spadkodawcy. Jedyną prawnie dopuszczalną konstrukcją pozwalającą na modyfikację porządku dziedziczenia przed otwarciem spadku pozostaje umowa o zrzeczenie się dziedziczenia.
Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia, która uregulowana została w przepisach od art. 1048 do 1050 Kodeksu cywilnego, zawierana może być wyłącznie przez przyszłego spadkobiercą ustawowego z przyszłym spadkodawcą. Dla swej ważności czynność ta bezwzględnie wymaga zachowania formy aktu notarialnego. Głównym skutkiem prawnym zawarcia takiego porozumienia jest wyłączenie zrzekającego się od dziedziczenia w taki sposób, jakby nie dożył on otwarcia spadku, co automatycznie pozbawia go również prawa do zachowku. Zasadniczo skutki te przechodzą także na jego zstępnych, chyba że strony w treści umowy postanowią inaczej. Ustawodawca przewidział możliwość odwrócenia tych efektów poprzez zawarcie późniejszej umowy uchylającej zrzeczenie się dziedziczenia, co również wymaga zachowania formy aktu notarialnego.
Inaczej kształtuje się sytuacja prawna po śmierci spadkodawcy, kiedy to spadek zostaje otwarty. Zgodnie z przepisami od art. 1051 do 1057 Kodeksu cywilnego, spadkobierca, który spadek przyjął, uzyskuje swobodę w rozporządzaniu swoim prawem do spadku. Może on spadek ten zbyć w całości lub w części, gdzie to samo dotyczy zbycia udziału spadkowego, przy czym czynność taka – pod rygorem nieważności – musi przybrać formę aktu notarialnego. Nabywca wchodzi wówczas w prawa i obowiązki spadkobiercy w zakresie zbytego udziału, a w kwestii długów spadkowych zbywca i nabywca ponoszą odpowiedzialność solidarną wobec wierzycieli, z zastrzeżeniem, że w relacjach wewnętrznych to nabywca ma obowiązek zwolnić zbywcę z konieczności ich spłaty, o ile strony nie postawiły inaczej w tym przypadku.
Ostatecznie konstrukcja umów dotyczących spadku w polskim prawie opiera się na wyraźnym rozgraniczeniu czasowym wyznaczonym przez moment śmierci spadkodawcy. Przed otwarciem spadku dopuszczalne jest jedynie notarialne zrzeczenie się dziedziczenia, natomiast po jego otwarciu spadkobierca zyskuje pełne prawo do odpłatnego bądź darmowego zbycia przysługującego mu udziału majątkowego.