Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka wynika z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i co do zasady trwa do momentu, w którym dziecko jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Oznacza to, że pełnoletność dziecka nie jest przesłanką, która powoduje automatyczne uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Nie jest on jednak bezterminowy ani bezwzględny. W określonych sytuacjach rodzic może wystąpić do sądu z żądaniem uchylenia obowiązku alimentacyjnego.
Przede wszystkim Najczęstszą przesłanką uchylenia obowiązku alimentacyjnego jest osiągnięcie przez dziecko zdolności do samodzielnego utrzymania się. Oznacza to, że dziecko uzyskuje stałe i wystarczające dochody pozwalające na zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb życiowych, bez konieczności wsparcia finansowego ze strony rodziców. Siłą rzeczy co do zasady dotyczyć do będzie dziecka pełnoletniego. Osoba taka już pracuje, nie kształci się dalej, uzyskuje dochody pozwalające jej na samodzielne spełnianie swoich potrzeb. Warto jednak tutaj podkreślić, że fakt uzyskania przez dziecko określonego stopnia wykształcenia, np. ukończenie szkoły średniej, samo w sobie nie powoduje wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego rodziców względem takiego dziecka. Chęć kontynuowania przez dziecko nauki na studiach wyższych, nawet jeśli ma już wyuczony zawód, nie uchyla obowiązku alimentacyjnego rodziców. Trzeba jednak wziąć pod uwagę nie tylko samą chęć kontynuowania przez dziecko nauki, ale również okoliczność, czy jego osobiste zdolności i cechy charakteru pozwalają na rzeczywiste kontynuowanie przez nie nauki
Może się jednak okazać, że dziecko po osiągnięciu pełnoletności nie ma zamiaru poprawiać swojej sytuacji, czy też nie wykazuje chęci do tego, by się utrzymać. Rodzic może przez to żądać uchylenia alimentów również w sytuacji, gdy pełnoletnie dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania samodzielności, w szczególności nie kontynuuje nauki w sposób uzasadniony, powtarza lata studiów bez ważnych przyczyn lub celowo nie podejmuje pracy, mimo posiadanych możliwości.
Dwie opisane powyżej sytuacje są związane jednak z sytuację dziecka. Zgodnie zaś z przepisami, rodzice mogą uchylić się od obowiązku alimentacyjnego względem pełnoletniego dziecka, jeżeli spełnianie tego obowiązku wiązałoby się z nadmiernym uszczerbkiem dla nich samych. Sąd każdorazowo ocenia sytuację majątkową i zdrowotną rodzica oraz porównuje ją z potrzebami i możliwościami dziecka. Zarówno jedno jak i drugie może ulec w miarę upływu czasu zmianie, zatem podstawą do żądania uchylenia obowiązku alimentacyjnego może być również istotna zmiana stosunków, np. poprawa sytuacji finansowej dziecka lub pogorszenie sytuacji materialnej rodzica. W takich przypadkach sąd bada, czy dalsze utrzymywanie alimentów pozostaje uzasadnione.
Na koniec warto powyższe podsumować tym, że uchylenie obowiązku alimentacyjnego nie następuje automatycznie i wymaga orzeczenia sądu. Każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie, z uwzględnieniem sytuacji obu stron. Kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy dziecko jest w stanie samodzielnie się utrzymać oraz czy dalsze obciążanie rodzica obowiązkiem alimentacyjnym jest zasadne.
